Oxu müddəti: ~1 dəq.
1922-ci ildə Amerika Təbiət Tarixi Muzeyinin direktoru Henri Ferfild Osborn Qərbi Nebraskadakı İlan dərəsi yaxınlığında Pliosen dövrünə aid azı dişi fosili tapdığını açıqladı. Bu diş, iddiaya görə, insan və meymunların ortaq xüsusiyyətlərini daşıyırdı. Çox keçməmiş mövzu ilə əlaqədar çox dərin elmi qalmaqallar başladı. Bəziləri bu dişi Pithecanthropus erectus adlandırdılar, bəziləri isə bunun insana daha yaxın olduğunu dedilər. Böyük mübahisələrə səbəb olan bu daşlaşmış qalığa “Nebraska adamı” adı verildi. Elmi don geyindirmək üçün dərhal “elmi” ad da qoyuldu: Hesperopithecus haroldcooki.
Bir çox təkamülçü Osbornu dəstəklədi. Bircə dişə əsaslanaraq Nebraska adamının kəlləsi və bədəninin rəsmləri çəkildi. Hətta bir az da irəli gedərək Nebraska adamının, həyat yoldaşının və uşaqlarının təbii mühitdə ailəvi şəkilləri də dərc olundu.
Bütün bu ssenarilər bircə dənə dişə görə uyduruldu. Təkamülçü dairələr bu “xəyali adam”ı o dərəcədə mənimsədilər ki, Uilyam Brayen adlı bir tədqiqatçı bircə azı dişinə əsaslanaraq bu qədər qəti qərarların verilməsinə qarşı çıxdıqda hər cür tənqidə məruz qaldı. Lakin 1927-ci ildə skeletin digər hissələri tapıldı. Məlum oldu ki, bu diş nə meymuna, nə də insana aiddir. Diş Prosthennops cinsinden vəhşi Amerika donuzunun nəsli kəsilmiş bir növünə aid imiş.
“Science” jurnalında Uilyam Qreqorinin bu yalanı xəbər verdiyi məqaləsinin başlığı belə idi: “Belə görünür ki, Hesperopithecus nə meymundur, nə də insan”.236 Nəticədə, Hesperopithecus haroldcookinin və “ailəsi”nin bütün şəkilləri dərhal elmi ədəbiyyatdan çıxarıldı.
İstinadlar
- W. K. Gregory, “Hesperopithecus Apparently Not An Ape Nor A Man”, Science, cild 66, dekabr 1927, səh. 579. ↩