Oxu müddəti: ~3 dəq.
Təkamül nəzəriyyəsini bitkilərin mənşəyi ilə bağlı çıxılmaz vəziyyətə salan digər məsələ bitki hüceyrələrinin fotosintez prosesini həyata keçirməyə necə başlaması sualıdır.
Fotosintez yer üzündəki ən əsas həyati proseslərdən biridir. Bitki hüceyrələri tərkiblərindəki xloroplastlar sayəsində su, karbon-dioksid və günəş işığından istifadə edərək şəkər hazırlayır. Heyvanlar isə öz qidalarını özləri hazırlaya bilmirlər və bitkilərdən gələn şəkərdən istifadə edirlər. Elə bu səbəbdən fotosintez kompleks həyatın əsas şərtidir. İşin daha da maraqlı cəhəti budur ki, çox mürəkkəb proses olan fotosintez prosesi hələ tam şəkildə aşkar edilməmişdir. Müasir texnologiya fotosintezi təqlid etmək bir yana qalsın, incəliklərini öyrənməyi belə hələ bacarmamışdır.
Bəs necə olur ki, təkamülçülər bu cür kompleks proses olan fotosintezin təbii və təsadüfi proseslərin məhsulu olduğuna inanırlar?
Təkamülçü fərziyyələrə əsasən, bitki hüceyrələri fotosintez etmək üçün fotosintez edən bakteriyaları udub xloroplasta çevirib. Bəs bakteriyalar fotosintez kimi mürəkkəb prosesi aparmağı haradan öyrənib? Hətta bundan da qabaq nə üçün bu cür prosesi həyata keçirməyə başlayıb? Təkamülçü ssenarinin digər suallara olduğu kimi, bu suala da verəcəyi heç bir elmi cavabı yoxdur. Bir təkamülçü mənbədə verilən izahlar bu mövzunun nə qədər səthi və “nağılabənzər” düşüncə tərzi ilə dəyərləndirildiyini göstərir:
İbtidai okeanlarda çox sayda bakteriya və qida molekulları vardı. Zaman ərzində okeanlardakı bakteriyaların qidası azaldı və bakteriyalar qida tapmadı.
Birdən bakteriyalar öz qidalarını özləri hazırlamağa başladı. Bu zaman yer üzünə gələn ultrabənövşəyi şüalar və görünən işıq arasından bakteriyalar ultrabənövşəyi şüaların zərərli, görünən işığın faydalı olduğunu bildi. Qida əldə etmək üçün zərərli ultrabənövşəyi şüalardan deyil, görünən işıqdan istifadə etməyi kəşf etdi.336
Başqa bir təkamülçü mənbə olan “Yer üzündə həyat” (Life on Earth) adlı kitabda fotosintezin mənşəyi belə izah edilir:
Bakteriyalar əvvəl okeanlarda müxtəlif karbon birləşmələri ilə qidalanırdı. Sayları artdıqca qida qıtlığı əmələ gəldi. Müxtəlif qida mənbəyi tapa bilənlər yaşayacaqdı və nəticədə, bəziləri bunu bacardı. Ətraf mühitdən hazır qida tapmaqdansa, günəşdən ehtiyacları olan enerjini alaraq hüceyrə divarları daxilində öz qidalarını hazırlamağa başladı.337
Bitki hüceyrəsi dövrümüzdə heç bir laboratoriyada yerinə yetirilə bilməyən bir əməliyyatı, yəni “fotosintez” əməliyyatını yerinə yetirir. Bitki hüceyrəsində olan xloroplast adlı orqanoid sayəsində bitkilər su, karbon qazı və günəş şüasından istifadə edərək nişasta hazırlayır. Bu qida maddəsi Yer üzündəki qida zəncirinin başlanğıcıdır və Yer üzündəki bütün canlıların qida mənbəyidir. Bu olduqca mürəkkəb əməliyyatın təfərrüatları dövrümüzdə hələ də tam olaraq aydınlaşdırıla bilməyib.
Qısaca desək, təkamülçü mənbələr insanın belə malik olduğu bütün texnologiya və məlumata baxmayaraq, hələ bacara bilmədiyi fotosintez kimi prosesin bakteriyalar tərəfindən təsadüfən “kəşf edildiyi”ni söyləyirlər. Nağıldan heç fərqi olmayan bu hekayələrin heç bir elmi əsası yoxdur. Mövzunu daha ətraflı təhlil edənlər isə fotosintezin təkamül nəzəriyyəsini çıxılmaz vəziyyətdə qoyduğunu qəbul etməyə məcbur olurlar. Məsələn, prof. Əli Dəmirsoy bu məsələ ilə bağlı belə etiraf edir:
Fotosintez olduqca kompleks prosesdir və bir hüceyrənin içindəki orqanoiddə meydana gəlməsi qeyri-mümkün görünür. Çünki bütün mərhələlərin birdən əmələ gəlməsi qeyri-mümkün, bir-bir ortaya çıxması da faydasızdır.338
Alman bioloq Hoymar fon Ditfurt isə fotosintezin bu bacarığa malik olmayan bir hüceyrə tərəfindən sonradan “öyrənilə bilməyən” proses olduğunu bildirir:
Heç bir hüceyrənin bioloji bir funksiyanı, sözün əsl mənasında, “öyrənmə” ehtimalı yoxdur. Hüceyrənin tənəffüs və ya fotosintez kimi bir funksiyanı əmələ gəlməsi əsnasında yerinə yetirməyə malik olmayıb, daha sonrakı həyat prosesində bunun öhdəsindən gələcək vəziyyətdə olması, bu prosesi təmin edəcək bacarığı qazanması mümkün deyil.339
Fotosintez təsadüflər nəticəsində əmələ gəlməyəcəyinə və bir hüceyrə tərəfindən sonradan öyrənilməyəcəyinə görə, yer üzündə yaşayan ilk bitki hüceyrələrinin fotosintez etmək üçün xüsusi yaradıldıqları aşkar olur. Yəni Allah bitkiləri fotosintez bacarığı ilə birlikdə yaratmışdır.
İstinadlar
- Milani, Bradshaw, Biological Science, A molecular Approach, D. C. Heath and Company, Toronto, səh. 158. ↩
- David Attenborough, Life on Earth, Princeton University Press, Princeton, New Jersey, 1981, səh. 20. ↩
- Prof. Ali Demirsoy, Kalıtım ve Evrim, Ankara, Meteksan Yayınları, 1984, səh. 8. ↩
- Hoimar von Ditfurth, Dinozorların Sessiz Gecesi 2, Alan Yayıncılık İstanbul, noyabr 1996, tərcüməçi: Veysel Atayman, səh. 60-61. ↩